امکانش هست در مورد تشویق و پاداش درست و به جا کودکان اطلاعات را در اختیار من بگذارید؟
پرسش: خسته نباشید، ببخشید من یه فرزند پسر و یک فرزند دختر سه و پنج ساله دارم امکانش هست در مورد تشویق و پاداش درست و به جا اطلاعات را در اختیار من بگذارید؟ ممنون از شما.
پاسخ: سلام و درود خدمت شما والد عزیز، شادی دلشاد هستم درمانگر کودک و نوجوان کلینیک آوای سعادت و سلامت، خب باید تشویق را بلافاصله بعد از انجام کار خوب صورت گیرد. تشویق در شروع یک رفتار خوب به دفعات زیاد و برای ایجاد انگیزه بیشتر انجام میشود برای جلوگیری از وابسته شدن کودک به این پاداشها وقتی رفتار ثبات پیدا کرد و به تدریج این تشویق ها را کم کرده و گهگاه آنها را ارائه کنیم تا رفتار ثبات پیدا کند و در نهایت به جای پاداش بیرونی پاداش درونی را جایگزین کنیم، یعنی احساس رضایت و نشاط کودک را از آن رفتار افزایش دهیم تشویق باید بلافاصله بعد از انجام یک رفتار خوب صورت گیرد. حالا واستون سوال پیش میاد چگونه در مورد تشویق تصمیم بگیرید؟ میتوان گفت جوایز را باید از قبل مشخص کنید یعنی سعی کنید فعالیت ها و علایق کودک را به خاطر بسپارید مثلاً خرید اسباب بازی و بردن کودک به پاک و… میتوانیم با کمک گرفتن از خود کودک لیستی از جوایز مورد علاقه او را تهیه کنیم این نیز میتواند شامل همه جایزه باشد یعنی انواع خوراکی ها، پوشاک، رفتن به شهر بازی، خرید اسباب بازی، یا سی دی های آموزشی و برنامه کودک و …
باید تعیین کنید که برای دریافت هر جایزه کودک باید چند ستاره داشته باشد. ستاره های مورد نظر برای دریافت هر جایزه را متناسب با قیمت جوایز تعیین میکنید. حال چه کنید که کودک به پاداش گرفتن وابسته نشود؟ پاداش دادن به کودک نباید حالت رشوه دادن پیدا کند. هدف از گرفتن پاداش این است که برای کودک خود انگیزه ایجاد کنیم و رفتار جدید جدیدی را در او شکل دهیم و یا اینکه رفتار اشتباه او را تصحیح کنیم. کودکان برای انجام کارها نیاز به حمایت و توجه والدین دارند. پاداش دادن پیاپی ممکن است کودک را بد عادت کند به این منظور راهکارهایی برای عدم وابستگی کودک به پاداش وجود دارد.کودک نباید با اصرار،گریه یا چانه زدن پاداش بگیرد. پاداش های مادی را با پاداش های کلامی همراه کنید و ضمن دادن پاداش،کودک را به خاطر رفتارش تحسین کنید تا بتوانید به ترتیب پاداشهای مادی را کم کرده و در نهایت پاداشهای کلامی را جایگزین آن کنید. در لیست جوایز علاوه بر پاداش های مادی میتوانید تعدادی از فعالیت های مورد علاقه کودک را اضافه کنید. به این ترتیب پاداشهای او همیشه مادی نخواهد بود. همچنین می توانید از جدول فقط برای شکل دهی یک یا دو رفتار استفاده کنید نه بیشتر، مدت زمان استفاده از جدول نباید یا طولانی باشد، نهایتاً دو ماه برای شکل دهی یک رفتار کافی است. برای کودک توضیح دهید که به چه دلیل قصد دارید از جدول استفاده کنیم. تعداد برچسب هایی که دریافت میکند در مورد رفتارهای مختلف متفاوت است. مثلاً اگر رفتار مورد نظر شما ساعت خواب کودکتان است به ازای هر شب به کودک که سر ساعت مشخص میخوابد یک برچسب دریافت میکند اما اگر رفتاری را مد نظر داریم که فراوانی بیشتری در روز دارد در اوایل کار باید در فواصل زمانی کوتاه تری جایزه دریافت کنند مثلاً اگر رفتار مورد نظر نق زدن کودک است در اوایل کار به ازای هر نیم ساعت که آرام بود یک برچسب دریافت میکند و به محض اینکه کودک رفتار جدید را آموخت دفعات پاداش گرفتن را کاهش میدهیم. هرگز از برچسب های نامناسب و علامت سیاه برای نشان دادن رفتارهای نامناسب کودک استفاده نکنید، زیرا این کار باعث از بین رفتن انگیزه در کودک برای انجام دادن کارهای خوب میشود.