کمالگرای چیست؟
کمالگرایی یکی از مشکلاتی است که بیشتر افراد به نوعی با آن سر و کار دارند. اما از چگونگی آن اطلاعی ندارند. کمالگرایی (perfectionism) یک ویژگی شخصیتی است که به تمایل شخص به داشتن استانداردهای بسیار بالا و همواره تلاش برای رسیدن به کاملیت در همه جنبههای زندگی اشاره دارد. کمالگرایان به دنبال کاملیت و اعتقاد دارند که هیچ خطا و عیبی نمیتواند در کارهایشان وجود داشته باشد. بنابراین فرد کمال گرا در مواجهه با شرایط احساس گناه و شرم کرده و شروع به سرزنش خود می کند.
پرفکشنیسم
پرفکشنیسم به معنای تلاش برای رسیدن به کاملیت و بینقصی است. این اصطلاح در انواع مختلف فعالیتها مورد استفاده قرار میگیرد، از جمله هنر، علم، ورزش، کارآفرینی و زندگی شخصی.
در برخی موارد، پرفکشنیسم میتواند به عنوان یک خصوصیت مثبت در نظر گرفته شود، زیرا تلاش برای بهبود و بهتر کردن عملکرد و خلق کارهای بینقص، میتواند به دستاوردهای بالاتر و بهبود کیفیت زندگی منجر شود.
اما در برخی موارد، پرفکشنیسم میتواند منجر به مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی، خستگی و افت انگیزه شود. به همین دلیل، برخی افراد تصمیم میگیرند به جای تمرکز بر رسیدن به بالاترین سطح کیفیت، تلاش کنند برای بهبود و پیشرفت در حد مطلوب و قابل قبولی که به آنها رضایت میبخشد.
شما میتوانید برای تشخیص کمال گرایی خود به سوالات زیر پاسخ دهید:
آیا برای رسیدن به استانداردهای ذهنی خود با مشکل مواجه میشوید؟
آیا نرسیدن به استانداردهای ذهنی خود احساس ناکامی، افسردگی، اضطراب یا خشم دارید؟
آیا بیشتر استانداردهای تعیین شده توسط شما، از نظر دیگران بسیار سطح بالا هستند؟
آیا انجام دادن یک کار مشخص در یک بازه زمانی مشخص، برای شما دشوار است؟
آیا انجام کارهای خود را مدام به عقب می اندازید؟
آیا تصمیم گیری برای شما مشکل است؟
آیا از شکست خوردن واهمه دارید؟
در صورتی که پاسخ شما به سوالات بالا مثبت است، شما یک فرد کمال گرا هستید و باید آن را جدی بگیرید. برای رفع این مشکلات میتوانید از کمک یک روانشناس بهره بگیرید.
کمال گرایی مثبت یا منفی
کمال گرایی میتواند هم خوب و هم بد باشد. در واقع، کمال گرایی به عنوان یک ویژگی در شخصیت، میتواند در برخی موارد به دلیل اینکه شخص به دنبال بهبود و تلاش برای بهتر شدن است، مفید و موثر باشد. اما در برخی موارد دیگر، کمال گرایی میتواند باعث ایجاد استرس و اضطراب شود و باعث شود که شخص نتواند به عملکرد خود رضایت داشته باشد.
در برخی موارد، کمالگرایی میتواند به عنوان ویژگی مثبتی در شخصیت شناخته شود؛ زیرا کمالگرایان عموماً به دنبال بهبود و بهتر شدن هستند و از خطاهای گذشته به عنوان یک فرصت برای یادگیری استفاده میکنند. اما در موارد دیگر، کمالگرایی میتواند به عنوان یک ویژگی منفی در شخصیت شناخته شود؛ زیرا کمالگرایان ممکن است به دنبال کنترل بیش از حد و داشتن کنترل کامل بر همه چیز باشند و در نتیجه، احساس استرس، ناامنی و ناراحتی کنند.
در موارد شدید، کمالگرایی میتواند به صورت اختلال شخصیتی شناخته شود که به عنوان اختلال وسواسی- کمالگرایی شناخته میشود. در این حالت، شخص تمایل دارد که برای رسیدن به کاملیت، به نحوی که میتواند به خود و دیگران آسیب بزند، از خود و دیگران خواستههای بسیار بالایی داشته باشد.
نشانه های کمال گرایی
کمالگرایی یا اختلال کمالگرایی، یکی از اختلالات رفتاری و روانشناختی است که در آن فرد دوست دارد در همه جنبههای زندگیاش کمالیت را برآورده کند. این اختلال میتواند تأثیرات منفی بر روی زندگی فرد داشته باشد و باعث شود که فرد از رشد و پیشرفت خود دور شود. برخی از نشانههای کمالگرایی عبارتند از:
انتظارات بالا و نامعقول از خود و دیگران.
اندازهگیری بیش از حد از خود و دیگران و هیجانات منفی در پیشبینی نتایج.
تمایل به کنترل بیش از حد شرایط و محیط.
ناخوشایندی و نارضایتی از خود و دیگران در صورتی که هدفی را به صورت کامل برآورده نکرده باشند.
پرفشاری در طول رسیدن به هدفها.
تاخیر در شروع به کار به دلیل ترس از اشتباه کردن.
احساس بیارزشی و عدم رضایت از خود.
انجام کارهای بیش از حد برای بهبود خود و دستیابی به کمالیت.
آسیب پذیری در برابر انتقادات و نقدهای دیگران.
داشتن علاقهای نسبتاً بسیار کم به تفریح و فعالیتهایی که نتیجه آنها قابل قبول نیست.
مهم است توجه داشت که همه افرادی که به دنبال پیشرفت هستند، به طور طبیعی به نوعی از کمالگرایی رنج میبرند. اما در صورتی که این نشانهها به گونهای شدیدی در زندگی فرد حضور داشته باشند و باعث محدودیتهای زیادی برای فرد شوند، ممکن است به دنبال راههای درمان و کمکهای روانشناختی برای مقابله با این اختلال بگردید.
جنبه های کمالگرایی چیست؟
جنبههای کمالگرایی عبارتند از:
1.انتظارات بسیار بالا: افرادی که دارای جنبه کمالگرایی هستند، انتظارات بسیار بالایی برای خودشان و دیگران دارند و به دنبال رسیدن به کاملیت هستند. آنها از خودشان انتظار دارند که همیشه عملکرد بسیار خوبی داشته باشند و هیچ خطایی روی ندهند.
2.انتقادات سختگیرانه: افراد کمالگرا به خودشان و دیگران نسبت به عملکردشان انتقادات سختگیرانهای دارند و هیچ وقت راضی نیستند. آنها به دنبال بهبود و بهتر شدن هستند و هیچ وقت از کاملیت رضایت ندارند. این انتقادات سختگیرانه ممکن است باعث افزایش استرس و اضطراب در این افراد شود.
3.اجتناب از ریسک: افراد کمالگرا به دنبال رسیدن به کاملیت هستند و برای این کار از ریسک گرفتن اجتناب میکنند. آنها ترجیح میدهند کارهای خود را بر اساس استانداردهای خودشان انجام دهند تا به خطر افتادن و ریسک گرفتن بپردازند.
4.سخت کوشی بیش از حد: افراد کمالگرا برای رسیدن به کاملیت، بیش از حد سخت کوشی میکنند و اغلب به عنوان افرادی است که بیش از حد مشغول به کار هستند. آنها ممکن است به دنبال بهبود عملکرد خودشان در کار یا در کنترل همه جزئیات از نزدیک باشند.
5.نارضایتی و ناامنی: افراد کمالگرا اغلب در مورد عملکرد خود، احساس نارضایتی و ناامنی میکنند. آنها به دنبال بهبود و بهتر شدن هستند و هیچ وقت از کاملیت رضایت ندارند. این نارضایتی ممکن است باعث افزایش اضطراب و استرس در این افراد شود.
6.تعصب به استانداردها: افراد کمالگرا ممکن است به استانداردهای خودشان تعصب داشته باشند و به دنبال ارضای این استانداردها باشند. آنها ممکن است به دلیل این تعصب به دیگران بیتوجهی کنند و به دلیل اینکه استانداردهای خودشان را برای دیگران نیز قائل هستند، از این استانداردها انتظار داشته باشند.
کمال گرایی میتواند باعث افزایش عملکرد شخصی شود.
کمال گرایی میتواند در برخی موارد باعث افزایش عملکرد شخصی شود. شخصی که به دنبال کمالیت و بهبود مستمر است، ممکن است بیشتر به پیشرفت خود اهمیت بدهد و برای دستیابی به اهداف خود، بهترین تلاش را انجام دهد.
به عنوان مثال، در محیط کاری، شخصی که به دنبال بهبود و ارتقای عملکردش هست، میتواند بهبود کارایی و کیفیت کار خود را تضمین کند. اگر کمال گرایی شخص به میزان مناسب و در حد معقولی باشد، میتواند باعث شود که شخص به درک بهتری از نیازهای کاری خود برسد و راههای بهبود را بیابد.
همچنین، کمال گرایی میتواند باعث افزایش تعهد شخصی و افزایش انگیزه شخصی به کار کردن در راستای بهبود عملکرد خود شود.
بنابراین، به طور کلی میتوان گفت که کمال گرایی میتواند در برخی موارد باعث افزایش عملکرد شخصی شود، اما در حالتهای افراطی و بیش از حد، میتواند باعث ایجاد استرس و اضطراب شخصی شود که به دلیل تمرکز بیش از حد بر کاملیت، شخصیت را به خطر میاندازد.
آیا کمال گرایی میتواند باعث افزایش استرس و اضطراب شود؟
کمال گرایی میتواند باعث افزایش استرس و اضطراب شود. شخصی که به دنبال کمالیت و بهبود مستمر است، ممکن است درگیر انتظارات بیش از حدی شود که باعث ایجاد استرس و اضطراب در او میشود. شخصی که به دنبال کمالیت است، ممکن است به دنبال یافتن نقصهایی در عملکرد خود باشد و به دنبال رسیدن به یک عملکرد بینقص باشد که این باعث میشود که همیشه در حال فکر کردن و نگرانی باشد و این ممکن است باعث ایجاد استرس و اضطراب شود.
علاوه بر این، کمال گرایی ممکن است باعث ایجاد خودانتقادی بیش از حد در شخص شود که میتواند باعث ایجاد اضطراب و استرس در او شود. شخصی که به دنبال کمالیت است، ممکن است به دنبال رسیدن به انتظارات بسیار بالای خود باشد، و هر گونه نقص و خطا را به شدت در خود مورد سنجش قرار دهد. این باعث میشود که شخص درگیر خودانتقادی بیش از حد شود که ممکن است باعث ایجاد استرس و اضطراب شود.
بنابراین، به طور کلی میتوان گفت که کمال گرایی میتواند باعث ایجاد استرس و اضطراب شود، اگر به شدت افراطی و بیش از حد باشد و شخص به دنبال دستیابی به یک عملکرد بینقص باشد. به همین دلیل، مهم است که کمال گرایی به میزان مناسب و در حد معقولی باشد، تا از بروز این مشکلات جلوگیری شود.
چه راهکارهایی برای کاهش کمال گرایی و اضطراب مرتبط با آن وجود دارد؟
برای کاهش کمال گرایی و اضطراب مرتبط با آن، میتوانید از راهکارهای زیر استفاده کنید:
1.تغییر نگرش و تمرکز: به جای تمرکز بر کمالیت، بهتر است که به سمت بهبود و پیشرفت هدفمند حرکت کنید. به این معنی که به جای تمرکز بر هر چیزی که ناقص است، به سمت بهبود آن بروید.
2.تنظیم انتظارات: تلاش کنید که انتظارات خود را با واقعیت و شرایط موجود هماهنگ کنید و به دنبال رسیدن به اهداف منطقی باشید. به جای تمرکز بر کاملیت، بهتر است که به سمت بهبود و پیشرفت هدفمند حرکت کنید.
3.تمرین خودمراقبتی: تمریناتی که به شما کمک میکنند تا به خودتان بیشتر احترام بگذارید و روابط سالم و موثری با خودتان و دیگران داشته باشید. مثلاً، میتوانید به تمرینات آسان تنفس، مدیتیشن و یوگا روی آورید.
4.ارتباط با دیگران: برقراری ارتباط با دیگران میتواند به شما کمک کند که با مشکلات خود بهتر برخورد کنید. ممکن است که با دیگران صحبت کردن و به اشتراک گذاشتن نگرشها و احساساتتان به شما کمک کند که احساس پذیرش و حمایت بیشتری داشته باشید.
5.مشاوره با متخصص: در صورتی که کمال گرایی و اضطراب شما به حدی شدید است که باعث اختلال در زندگی شما شده است، بهتر است که با یک مشاور روانشناسی مشورت کنید تا به شما کمک کند که با این مشکلات بهتر برخورد کنید.
به طور کلی، کاهش کمال گرایی و اضطراب مرتبط با آن، نیازمند تلاش دائمی و همچنین اعتماد به نفس در برابر خود و دیگران است.
کمال گرایی در روابط
کمال گرایی میتواند در روابط با دیگران تأثیرات مختلفی داشته باشد. در ادامه به برخی از این تأثیرات اشاره میکنیم:
1.انتظارات بالا: شخصی که به دنبال کمالیت است، ممکن است انتظارات بسیار بالایی از دیگران داشته باشد و به دنبال رسیدن به یک رابطه بدون نقص باشد. این باعث میشود که شخص درگیر خودانتقادی و انتقاد بیش از حد از دیگران شود و ممکن است به دلیل عدم تطبیق با دیگران، رابطهای را به خطر بیندازد.
2.انعطاف ناپذیری: شخصی که به دنبال کمالیت است، ممکن است بسیار انعطاف ناپذیر باشد و به سختی تغییر کند. این باعث میشود که در رابطه با دیگران، به دنبال هماهنگی و تطبیق بسیار سخت باشد و در نتیجه، ممکن است رابطه به سمت فروپاشی حرکت کند.
3.خودانتقادی بیش از حد: کمال گرایی میتواند باعث ایجاد خودانتقادی بیش از حد در شخصیت شخص شود که ممکن است باعث شود که شخص در رابطه با دیگران، بیش از حد خودانتقادی داشته باشد. این باعث میشود که شخص درگیر فکر کردن درباره این باشد که آیا دیگران او را قبول دارند یا نه و این باعث میشود که شخص در رابطه با دیگران، احساس ناامنی و عدم قطعیت داشته باشد.
4.عدم قبول تفاوتها: شخصی که به دنبال کمالیت است، ممکن است به دنبال یافتن یک رابطه بدون نقص باشد و به دنبال جستجوی یک شخص دقیقاً مشابه خود باشد. این باعث میشود که شخص نسبت به تفاوتهای دیگران، بسیار بیتفاوت باشد و ممکن است به دلیل عدم تطبیق با دیگران، رابطهای را به خطر بیندازد.
بنابراین، کمال گرایی میتواند در روابط با دیگران تأثیرات منفی داشته باشد. به همین دلیل، مهم است که شخص به دنبال کمالیت بیش از حد نباشد و به سمت بهبود و پیشرفت هدفمند و با توجه به شرایط واقعی حرکت کند.
آیا کمال گرایی در روابط میتواند مفید باشد؟
کمال گرایی در برخی موارد میتواند مفید واقع شود، اما در کل، بیشتر به نحوه عملکرد آن وابسته است. برخی از مثالهایی که کمال گرایی ممکن است در روابط مفید باشد، عبارتند از:
1.تلاش برای بهبود رابطه: شخصی که به دنبال کمالیت است، ممکن است بیشتر به سمت تلاش برای بهبود رابطه حرکت کند و به دنبال رسیدن به یک رابطه سالم و موثر باشد. این باعث میشود که شخص سعی کند در هر چه بهتر شدن رابطه با دیگران، تلاش بیشتری کند و برای رسیدن به این هدف، از تمام توان و قابلیتهای خود استفاده کند.
2.دقت و دقت بیشتر: شخصی که به دنبال کمالیت است، ممکن است بیشتر به جزئیات و جزئیات کوچک رابطه توجه کند و به دنبال این باشد که هر جزئیات را به بهترین شکل ممکن ارائه دهد. این باعث میشود که شخص دقیقتر و دقیقتر عمل کند و در نتیجه، رابطهای بهتر و موثرتر با دیگران برقرار کند.
3.تلاش برای بهتر شدن: شخصی که به دنبال کمالیت است، ممکن است به سمت بهبود و پیشرفت تلاش کند و به دنبال این باشد که هر روز بهتر از دیروز باشد. این باعث میشود که شخص تلاش بیشتری برای بهتر شدن رابطه با دیگران بکند و باعث پیشرفت رابطه شود.
بنابراین، کمال گرایی در برخی موارد میتواند مفید باشد، اما در کل، نحوه عملکرد آن مهم است. اگر کمال گرایی باعث شد که شخص بیش از حد خودانتقادی و انتقادی به دیگران شود و به دنبال رابطه بدون نقص باشد، ممکن است باعث شود که رابطه با دیگران به خطر بیافتد. به همین دلیل، مهم است که شخص به دنبال کمالیت بیش از حد نباشد و به سمت بهبود و پیشرفت هدفمند و با توجه به شرایط واقعی حرکت کند.
همچنین کمال گرایی ممکن است باعث بروز اختلافات در روابط شود. افرادی که به دنبال کمالیت در همه چیز هستند، ممکن است انتظارات بسیار بالا و نامعقولی از خودشان و دیگران داشته باشند. این انتظارات بالا، میتواند باعث ایجاد فشار، اضطراب و استرس در خود و دیگران شود. علاوه بر این، افرادی که به دنبال کمالیت هستند، ممکن است از اشتباهات خودشان و دیگران بیش از حد نارضایت شوند و این موضوع نیز میتواند باعث بروز اختلافات در روابط شود.
به عنوان مثال، فرض کنید که یک فرد به دنبال کمالیت در کارش است و از همکارانش انتظار دارد که همیشه بهترین عملکرد را از خودشان ارائه دهند. این انتظارات بالا، میتواند باعث ایجاد فشار و استرس در همکارانش شود و در نتیجه، باعث بروز اختلافات در روابط کاری شود.
بنابراین، مهم است که افراد به دنبال کمالیت در روابط خود، به اندازه کافی صبور و متقبل باشند و به اشتباهات خود و دیگران با توجه و روحیه سازنده نگرش داشته باشند. همچنین، برقراری ارتباط با دیگران به صورت باز و صادقانه و بهرهگیری از روشهای موثر در ارتباطات، میتواند به کاهش اختلافات در روابط کمک کند.
تفاوت کمال گرایی و پیشرفت گرایی؟
کمال گرایی و پیشرفت گرایی، دو مفهوم متفاوت هستند. در ادامه به تفاوتهای این دو مفهوم اشاره میکنیم:
هدف: در کمال گرایی، هدف اصلی شخص رسیدن به کمالیت و رسیدن به یک نتیجه بدون نقص است. اما در پیشرفت گرایی، هدف اصلی شخص بهبود و پیشرفت است، به طوری که شخص به دنبال بهبود خودش و رسیدن به نتایج بهتر است.
رویکرد به اشتباهات: در کمال گرایی، شخص تمایل دارد که هیچ اشتباهی را انجام ندهد و به دنبال رسیدن به یک نتیجه بدون هیچ گونه نقص و اشتباهی است. اما در پیشرفت گرایی، شخص به دنبال یادگیری از اشتباهات خود و دیگران است و به سمت بهبود و پیشرفت حرکت میکند.
نگرش به خود و دیگران: در کمال گرایی، شخص تمایل دارد که خودش و دیگران را با اندازهگیریهای دقیق و بدون هیچ گونه نقص و اشتباهی مقایسه کند. اما در پیشرفت گرایی، شخص تلاش میکند تا بهترین خودش را به دست آورده و همچنین به دیگران کمک کند تا بهترین خودشان را به دست آورند.
انگیزه: در کمال گرایی، انگیزه شخص بیشتر به دنبال رسیدن به یک نتیجه بدون هیچ گونه نقص و اشتباهی است. اما در پیشرفت گرایی، انگیزه شخص بیشتر به دنبال بهبود و پیشرفت است.
در پیشرفت گرایی، شخص به دنبال بهبود خودش و دیگران است، در حالی که در کمال گرایی، شخص به دنبال رسیدن به یک نتیجه بدون هیچ گونه نقص و اشتباهی است.
چگونه میتوان به کمالگرایی در شخصیت کمک کرد؟
برای کمک به افراد کمالگرا میتوان به روشهای زیر اشاره کرد:
آگاهی از وضعیت: اولین قدم در کمک به افراد کمالگرا، آگاهی از وضعیت آنها است. باید به این افراد توضیح داد که کمالگرایی یک ویژگی در شخصیت است و باعث میشود که انتظارات بسیار بالا و انتقادات سختگیرانه از خودشان و دیگران داشته باشند.
آموزش مهارتهای مدیریت استرس: افراد کمالگرا اغلب در مورد عملکرد خود، احساس نارضایتی و ناامنی میکنند که ممکن است باعث افزایش استرس و اضطراب در آنها شود. بنابراین، آموزش مهارتهای مدیریت استرس و کاهش اضطراب، میتواند به افراد کمک کند تا با این ویژگی در شخصیت خودشان بهتر مقابله کنند.
آموزش مهارتهای مدیریت زمان: افراد کمالگرا اغلب بیش از حد سخت کوشی میکنند و اغلب مشغول به کار هستند. به آنها میتوان آموزش داد که چگونه زمان خود را بهینه کنند و به جای انجام همه چیز به صورت همزمان، به مهارتهای مدیریت زمان و برنامهریزی توجه کنند.
تغییر نگرش: ممکن است به افراد کمالگرا کمک کرد که نگرش خود را تغییر دهند و به دنبال بهبود و بهتر شدن باشند، به جای اینکه به دنبال کاملیت باشند. تلاش سالم، تلاشی است که شما را برای رسیدن به بهترینها سوق میدهد. برای این کار، میتوان به آنها توضیح داد که هیچ کس کامل نیست و به جای اینکه به دنبال کاملیت باشند، به دنبال بهبود و پیشرفت باشند.
مشاوره روانشناسی: در صورتی که کمالگرایی در شخصیت افراد به شدت افراطی و بیش از حد است و به عواقب نامطلوبی برای سلامت روانی و جسمی آنها منجر شده است، ممکن است بهترین راهکار مشاوره روانشناسی باشد. مشاوره روانشناسی میتواند به این افراد کمک کند تا رویکردهای سالمتری به کمالگرایی در شخصیتشان پیدا کنند.
به طور کلی کمالگراها تمایل دارند پرتلاش، منظم و قابلاعتماد باشند، اما زمانی که انتظاراتشان برآورده نشود، ممکن است بیش از حد مضطرب و سرزنشگر شوند. آنها میتوانند با منعطفتر شدن، و با کسب توانایی سازگاری و تحمل اشتباهات، از این ویژگی در زمینههای مفید و مثبتی استفاده کنند.