اختلال شخصیت نمایشی
histrionic personality disorder

مقدمه

اروین یالوم در کتاب هنر درمانش می نویسد؛ “من مي كوشم از تكنیك هاي از پيش تعيين شده دوري كنم و اجازه مي دهم كه نيازهاي بلافصل موقعيت باليني انتخاب مرا شكل دهد. من معتقدم «تكنیک» يا فن زماني كمك كننده است كه از مواجهه ي منحصر به فرد بيمار و درمانگر سرچشمه گرفته باشد”.
این به منزله آن نیست که درمانگران اگزیستنسیال خیلی اهل تشخیص نیستند که صد البته هم نیستند چرا که ماهیت انسانی مراجع در اولویت است و یالوم باز در جای دیگری می نویسد؛ “”در امر خطير درمان، بايد مرز نسبي و ظريفي براي عينيت گرايي قائل باشيم. اگر روش تشخيص گذاري DSM را بيش از حد جدي بگيريم و اگر باور كنيم كه حقيقتاً به تقسيم بندي هاي اصلي دست يافته ايم، ممكن است ماهيت انساني، خودانگيز، خلاق و متغير اقدامات درماني را تهديد كنيم. به ياد داشته باشيد طبيبانِ دخيل در ايجاد طبقه بندي هاي تشخيصي قديمي كه امروزه بي اعتبارند و كنار گذاشته شده اند- به اندازه ي اعضاي فعلي كميته يDSM-IV ، ذي صلاح، مغرور و مطمئن بوده اند. بدون شك، زماني DSM-IV نيز كه بي شباهت به فهرست غذاي رستوران چيني نيست- براي متخصصان بهداشت روان مضحك و خنده آور خواهد بود”.

اختلال شخصیت بر اساس کتاب DSM

بنابراین آنچه اهمیت دارد موضوع انسان است ولی از بابتی هم نمی شود علم و تشخيص گذاري DSM را به کلی نادیده گرفت که خود یالوم هم این کار را نمی کند و باز می نویسد: “”در تعيين ملاحظات درمانيِ بيماري هاي جدي با زيربناي زيستي (مانند اسكيزوفرنيا، اختلالات دوقطبي، اختلالات خلقي اساسي، صرع لوب گيجگاهي، مسموميت دارويي، بيمار ي هاي مغزي ناشي از سموم، علل دژنراتيو يا عفوني)، تشخيص نقشي اساسي دارد و در اين مقوله جاي سؤال نيست، ولي در روان درماني بيماراني كه دچار اختلالات سبك تري هستند، تشخيص اغلب غيرِسودمند است.
بر این اساس چندی قبل در لایوهای جداگانه ای نیم نگاهی به شناخت خیلی خیلی سطحی و نسبی به برخی اختلالات رایج بین هموطنان غیورمان کردیم که در ادامه برایتان نمایش خواهد داده شد. امید که مثمرثمر قرار بگیرد.

اختلال شخصیت نمایشی چیست؟

باید اذعان داشت که یک شخصیت نمایشی به سبب اغواگری های جنسی، یا روحیه سرگرم کننده اش می تواند برای شما جاذبه داشته باشد. کیفیت اوایل آشنایی با یک فرد نمایشی هر چه که باشد، در نهایت، توجه طلبی بی پایان، هیجانات شدید، ناگهانی و غیر قابل پیشبینی و رفتارهای جنسی او، شما را به ستوه خواهد آورد و هیجانات سطحی و توخالی او سبب خواهد شد که بارها در زندگی با او احساس تنهایی کنید. در واقع، همواره این شما هستید که بایستی برای خوشحالی او به طور مداوم توجه خود را معطوف به او کنید و این، کار بسیار خسته کننده¬ای است، چرا که بسیاری از ما دوست داریم که در رابطه عاطفی خود رابطه ای صمیمانه و دوسویه و طولانی مدت را تجربه کنیم.

علایم

در رابطه با علائم این اختلال باید بنشینید و فیلم را ببینید و موارد را مو به مو یادداشت کنید وبررسی کنید که خودتان یا اطرافیانتان آیا از این علائم در رنجید یا خیر!!! یادتون باشه ممکنه خودتون نمایشی باشیدهااااا… پس حسابی بررسی کنید.

چگونگی شکل گیری اختلال شخصیت نمایشی

چه تجربه هایی در زندگی یک فرد سبب میشود تا او به یک فرد نمایشی تبدیل شود؟ تحقیقات نشان میدهد که اختلال شخصیت هیستریونیک در میان زن ها بیش از مردها شایع است. تجربه های درمانی در رابطه با این افراد نشان میدهد که آنها در خانواده ای رشد یافته اند که شیوه های تربیتی متضادی در آن وجود داشته است. آنها در کودکی غالباً مورد بی اعتنایی واقع می شده اند و تنها در صورتی که رفتاری نمایشی از خود نشان میدادند مورد توجه قرار می گرفتند. به احتمال زیاد آنها از سوی مادرشان محبت و توجه کافی دریافت نمی داشتند و به این دلیل برای جلب توجه مادرشان بایستی که به گونه ای خود را در مرکز توجه او قرار میدادند. به طوری که به تدریج یاد گرفتند که چگونه از طریق رفتارهای نمایشی توجه و محبت دیگران را نیز به خود جلب کنند. در نهایت باید گفت که بسیاری از این افراد گزارش کرده اند که در دوران کودکی از رفتارهای نمایشی پدر و یا مادرشان که به شدت به دنبال جلب توجه دیگران بوده اند، الگوبرداری کرده اند.

فرد نمایشی به عنوان شریک عاطفی

رابطه عاطفی با یک فرد هیستریونیک دارای دو جنبه است. از یک سو احتمالاً شما با فردی رابطه دارید که واقعاً وابسته شماست و از سوی دیگر، همین فرد همواره در تکاپوی جلب توجه و تحسین از سوی هر کس دیگری که با او برخورد کند نیز هست. اکنون پرسش بزرگ این است که آیا شما تاب تحمل تغييرات خلقی او را که در پی ناکامی در جلب توجه دیگران رخ میدهد، دارید یا خیر؟ و یا به قول معروف پوست شما به قدری کلفت هست که به عنوان نامزد یا همسر او، از رفتارهای نمایشی او در میان جمع احساس شرمندگی نکنید؟ به احتمال زیاد شما در برخورد اول با محبوب هیستریونیک خود، او را فردی تحریک کننده، جذاب و پرشور دیده اید؛ چنان که نفس در درون سینه تان حبس شده، فرد هیستریونیک اگر فردی از جنس مخالف را خوشایند خود بیابد، تمام تلاشش را میکند تا او را به دست آورد. چنین فردی در آغاز یک رابطه به احتمال زیاد فردی بسیار در دسترس، خوشایند و صمیمی جلوه میکند. چنین فردی در آغاز آشنایی با نزدیکی و صمیمیتی که از خود نشان میدهد، روند آشنایی را برای شما راحت میسازد، به گونه ای که احساس میکنید انگار او را سال هاست که می شناسید.

ارزیابی یک فرد هیستریونیک از مقدار صمیمیت خود با دیگران بیش از آن چیزی است که واقعاً وجود دارد. شیوۀ او بدینگونه است که ناگهان داخل یک رابطه غوطه ور میشود و به سرعت با فرد مقابل خود صمیمی شده همه دنیای شخصی خود را با او در میان میگذارد فرد نمایشی همواره به دنبال یک رابطه جدید است و به سرعت شیفته محبوب جدید خود میگردد به یاد داشته باشید که فرد نمایشی نسبت به رابطه عاطفی بسیار ایده آلی و شبیه به دنیای افسانه ها فکر میکند به همین جهت در همان ابتدای رابطه به فردی عاشق و مملو از شور و هیجان مبدل می شود. داشتن رابطه عاطفی با فرد هیستریونیک به معنای آن است که شما بایستی آمادگی این را داشته باشید که انرژی زیادی در راه برآورده ساختن نیازهای عاطفی او صرف کنید. چنین فردی بسیار هیجانی و برخی مواقع کاملاً آشفته حال میگردد. او نیازهای عاطفی و روانی خود را از طریق دریافت تحسین و توجه برطرف میسازد. با وجود این تقاضای تحسین و توجه از سوی او به اندازه ای زیاد است که دوستان و افراد محبوب او را از اطرافش پراکنده میسازد. فرد هیستریونیک بسیار زود رنج است و کوچکترین بی¬توجهی به خودش را عذابی الیم تلقی میکند. هنگامی که احساسات او را جریحه دار میکند، ممکن است که با پرخاشگری شدید او حتی در ملاعام روبه رو شوید.

فرد هیستریونیک از همان دوران اولیه کودکی به خوبی آموخته است که چگونه توجه دیگران را به خود جلب کند. او نه تنها در پی کسب توجه شما بلکه توجه دیگران نیز هست. چنین چیزی رابطه شما با او را دچار مشکل میسازد. در طول زمان، شما به طور روز افزونی متوجه خواهید شد (اگر تاکنون متوجه نشده باشید) که محبوب هیستریونیک شما عطش سیری ناپذیری نسبت به توجه دیگران از جمله شما دارد. او در میهمانی ها به طور چشمگیری نمایشی و توجه برانگیز رفتار میکند و این سبب میشود که شما گاهی به عنوان همراه یا همسر او دچار شرمندگی شوید. فرد هیستریونیک عادت به افراط و زیاده روی دارد. هنگامی که فردی تمرکز خود را فقط به خودش و رفع نیازهای خودش معطوف می سازد، نمیتواند توجهی به فرد محبوب خود داشته باشد. یکی از چیزهایی که احتمالاً شما را از همان ابتدا مجذوب محبوب هیستریونیک خود ساخت، صداقت و صمیمیت او در همان ابتدای رابطه بود، اما بیایید اولین ملاقات با او را به یاد بیاورید.

آیا هیچ صحبت جدی و معناداری میان شما صورت گرفت؟ و یا همه صحبت ها به گونه ای مربوط به محبوب شما میشد؟ آیا متوجه شده اید هر بار که موضوعی برای شما اهمیت داشت و شما میخواستید درباره آن حرف بزنید، به سرعت توسط او نادیده گرفته میشد و او موضوع صحبت را به سمت موضوعات دلخواه خود تغییر میداد؟ و در حال حاضر آیا متوجه شده اید که غالب اوقات رابطه شما با او به موضوع نیاز او به توجه اختصاص یافته است؟ این پرسش ها میتواند به شما کمک کند تا هر چه بیشتر با زیاده خواهی و خودخواهی که از ویژگی های شخصیت هیستریونیک است، آشنایی یابید.

دیگر جنبه شخصیت هیستریونیک فقدان ارتباط با روابط اندک او با افراد همجنس است. واقعیت این است که افراد همجنس فرد هیستریونیک از ارتباط با او دوری می جویند. آنها اظهار می دارند که رفتار تحریک کننده فرد هیستریونیک برای آنها غیر قابل تحمل است. از سوی دیگر غالب دوستان فرد هیستریونیک را افرادی از جنس مخالف تشکیل میدهند. اگر شما با چنین فردی رابطه عاطفی برقرار کرده اید، به طور حتم متوجه انبوه دوستان او از جنس مخالف شده اید. چیزی که میتواند برای شما تهدیدکننده تلقی شود. شاید شما به عنوان شریک زندگی فرد هیستریونیک مجبور باشید که همواره از دیگران به خاطر رفتارهای غیر معمول او عذرخواهی کنید. زیرا رفتارهای سطحی و نمایشی نحوه پوشش تحریک کننده و تلاش مداوم او برای جلب توجه چیزی است که به طور حتم دیگران را ناراحت ساخته و اسباب شرمندگی شما را فراهم خواهد ساخت.